Do niedawna w projektach systemów oddymiania i napowietrzania – szczególnie w odniesieniu do klatek schodowych – obowiązywały dość proste zasady obliczania powierzchni napływu powietrza kompensacyjnego.
Powierzchnię napowietrzania określano na podstawie powierzchni otwarcia skrzydła oraz powierzchni geometrycznej okna. Co więcej, w przypadku klatek schodowych wymagana powierzchnia napowietrzania musiała wynosić co najmniej 130% powierzchni geometrycznej klapy oddymiającej.

Wraz z wejściem w życie nowej wersji normy PN-EN-B-02877-4 podejście to uległo istotnej zmianie. Zamiast dotychczasowych prostych przeliczników procentowych wprowadzono rozwiązanie oparte na bardziej precyzyjnych parametrach technicznych.

Wprowadzenie pojęcia „efektywnej powierzchni otworu” (Aeff)

Nowa norma zastępuje tradycyjną powierzchnię napowietrzania pojęciem efektywnej powierzchni otworu napływu powietrza kompensacyjnego (Aeff)

Aeff oblicza się na podstawie powierzchni geometrycznej otworu (np. okna) pomnożonej przez współczynnik korygujący (Cz). Współczynnik ten zależy m.in. od sposobu otwarcia okna oraz kąta otwarcia skrzydła.

W praktyce oznacza to, że wymagana powierzchnia efektywna Aeff musi być równa lub większa od powierzchni czynnej oddymiania (Acz).
Dzięki temu nowy sposób obliczeń lepiej odzwierciedla rzeczywistą skuteczność działania systemu napowietrzania, zamiast opierać się wyłącznie na założeniach geometrycznych.

Przykład porównawczy

Dla lepszego zobrazowania różnic:

  • Okno oddymiające o powierzchni geometrycznej 1 m² może – w zależności od współczynnika Cv0 – zapewnić powierzchnię czynną około 0,40 m².
  • Według starej metody (130% powierzchni klapy oddymiającej) wymagane było, aby okno napowietrzające miało minimum 1,3 m² powierzchni geometrycznej.
  • W nowej normie wystarczy, by Aeff = Acz, co upraszcza projektowanie i pozwala np. zastosować dwa identyczne okna – jedno do oddymiania, drugie do napowietrzania kompensacyjnego.

Inne istotne zmiany

Nowa wersja normy:

  • precyzuje zakres stosowania – odnosi się do stref dymowych o wysokości od 3 m do 15 m,
  • dopuszcza stosowanie uproszczonych metod obliczeniowych (np. 5% lub 7,5%) wyłącznie w określonych przypadkach – np. dla klatek schodowych w budynkach niskich lub średniowysokich – z zachowaniem minimalnych wartości powierzchni (1 m² lub 1,5 m²),
  • rozszerza i doprecyzowuje zasady projektowania otworów napowietrzających, zwłaszcza w ścianach zewnętrznych,
  • określa bardziej szczegółowe wymagania dotyczące współdziałania systemów napowietrzania i oddymiania, co ma kluczowe znaczenie dla skuteczności całego układu.

Wnioski dla praktyki projektowej

Dla projektantów i wykonawców nowa wersja normy oznacza konieczność odejścia od uproszczonych metod obliczeniowych.
Zamiast przeliczeń procentowych należy obecnie uwzględniać współczynnik Cz oraz obliczać rzeczywistą powierzchnię efektywną Aeff.

W przypadku modernizacji istniejących systemów warto zweryfikować, czy zastosowane otwory napowietrzające spełniają warunek Aeff ≥ Acz. Jeśli nie – konieczna może być zmiana sposobu otwierania lub zwiększenie wymiarów otworu.

Norma nadal pozwala na stosowanie metod uproszczonych w wybranych sytuacjach, ale z zachowaniem minimalnych wymagań i weryfikacją, czy budynek mieści się w dopuszczalnym zakresie (np. pod względem wysokości strefy dymu).

Każdy projekt powinien zawierać pełne zestawienie obliczeń: powierzchni geometrycznej, współczynnika Cz, powierzchni efektywnej Aeff oraz porównanie z wymaganą powierzchnią czynną oddymiania Acz.

Publikacja nowej wersji normy PN-EN-B-02877-4:2025-07 nie zmienia wprawdzie przepisów prawa, ale stanowi aktualny standard branżowy, który w praktyce staje się punktem odniesienia dla nowych inwestycji. Czy to ułatwi projektowanie, czy raczej je skomplikuje? Czas pokaże. Ale jedno jest pewne – to nowy standard branżowy, do którego warto się przygotować.