Nie każde drzwi wyposażone w napęd podlegają normie PN-EN 16005. O jej zastosowaniu decydują przede wszystkim rodzaj drzwi, ich przeznaczenie oraz sposób użytkowania.

Norma dotyczy głównie drzwi automatycznych przeznaczonych do ruchu pieszego. Obejmuje więc rozwiązania spotykane w sklepach, biurowcach, hotelach, szpitalach, urzędach, zakładach pracy i budynkach mieszkalnych.

Nie oznacza to jednak, że każde urządzenie określane jako „drzwi automatyczne” musi być oceniane według PN-EN 16005.

Czego dotyczy PN-EN 16005?

Aktualnym wydaniem normy jest PN-EN 16005+A1:2024-06 „Drzwi z napędem — Bezpieczeństwo użytkowania — Wymagania i metody badań”.

Norma określa wymagania bezpieczeństwa dla kompletnych drzwi z napędem przeznaczonych do ruchu pieszego. Nie dotyczy wyłącznie samego napędu. Oceniany jest cały system, czyli między innymi:

• skrzydła drzwiowe,
• napęd,
• układ sterowania,
• czujniki aktywujące,
• czujniki bezpieczeństwa,
• sposób montażu i konfiguracji.

Celem normy jest ograniczenie ryzyka uderzenia, przytrzaśnięcia, zgniecenia lub wciągnięcia użytkownika przez poruszające się skrzydło.

Określa ona między innymi wymagania dotyczące prędkości i siły ruchu drzwi, zabezpieczenia stref niebezpiecznych, działania czujników oraz sposobu sprawdzania całego systemu po montażu.

Jakie drzwi obejmuje norma?

PN-EN 16005 stosuje się przede wszystkim do:

• drzwi przesuwnych,
• drzwi teleskopowych,
• drzwi rozwieranych,
• drzwi wahadłowych,
• drzwi obrotowych,
• drzwi balansowych,
• drzwi składanych poruszających się poziomo.

Norma może mieć zastosowanie zarówno w budynkach ogólnodostępnych, jak i w obiektach o ograniczonym dostępie. Sam fakt, że drzwi znajdują się na przykład w zakładzie przemysłowym lub magazynie, nie oznacza jeszcze, że norma ich nie dotyczy.

Liczy się przede wszystkim przeznaczenie drzwi. Jeżeli służą do przechodzenia osób, należy sprawdzić, czy mieszczą się w zakresie PN-EN 16005.

Szczególnej uwagi wymagają drzwi używane przez dzieci, osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz użytkowników, którzy nie znają sposobu ich działania.

Kiedy PN-EN 16005 nie ma zastosowania?

Norma nie obejmuje wszystkich konstrukcji z napędem.

Poza jej zakresem znajdują się między innymi:

• drzwi poruszające się pionowo,
• drzwi wind,
• drzwi pojazdów,
• bramy przeznaczone głównie do ruchu pojazdów,
• urządzenia przeznaczone przede wszystkim do transportu towarów,
• drzwi będące częścią maszyny lub procesu przemysłowego,
• ruchome ściany działowe,
• kołowroty i bramki obrotowe,
• drzwi peronowe,
• bariery drogowe.

Norma nie obejmuje również pracy w przestrzeniach zagrożonych wybuchem.

Wyłączenie z PN-EN 16005 nie oznacza jednak braku wymagań bezpieczeństwa. Dla danego urządzenia mogą obowiązywać inne normy lub przepisy.

Osobnej analizy wymagają także drzwi przeciwpożarowe, dymoszczelne, ewakuacyjne oraz współpracujące z kontrolą dostępu. PN-EN 16005 dotyczy w ich przypadku bezpieczeństwa ruchu skrzydeł, ale nie zastępuje wymagań przeciwpożarowych ani ewakuacyjnych.

Czy stosowanie normy jest obowiązkowe?

Stosowanie Polskich Norm jest co do zasady dobrowolne. Nie oznacza to jednak, że producent lub wykonawca może dowolnie określić poziom bezpieczeństwa drzwi.

Obowiązkowe jest spełnienie wymagań wynikających z przepisów prawa.

Zastosowanie normy zharmonizowanej jest najprostszym sposobem wykazania, że wymagania te zostały spełnione. Producent może zastosować inne rozwiązania, ale musi udowodnić, że zapewniają one odpowiedni poziom bezpieczeństwa.

W praktyce wymaga to przeprowadzenia oceny ryzyka, wykonania odpowiednich badań oraz przygotowania dokumentacji technicznej.

Norma może również stać się obowiązująca na podstawie umowy, projektu, specyfikacji technicznej lub wymagań inwestora.

Czy znak CE oznacza zgodność z PN-EN 16005?

Nie. Znak CE oznacza, że producent deklaruje zgodność wyrobu z przepisami, które mają do niego zastosowanie. Nie jest to automatyczne potwierdzenie zastosowania PN-EN 16005.

Informacji o wykorzystanych normach należy szukać przede wszystkim w deklaracji zgodności oraz dokumentacji technicznej.

Samo oznakowanie CE znajdujące się na napędzie, czujniku lub sterowniku również nie oznacza, że kompletne drzwi są bezpieczne.

Poszczególne elementy mogą spełniać własne wymagania, ale po połączeniu tworzą kompletny system. Taki system musi zostać prawidłowo zaprojektowany, zamontowany, skonfigurowany i sprawdzony.

Błędy w doborze czujników, ustawieniu prędkości lub zabezpieczeniu stref niebezpiecznych mogą spowodować, że drzwi nie będą bezpieczne, mimo że wszystkie zastosowane komponenty posiadają oznakowanie CE.

Czym różnią się PN-EN 16005 i PN-EN 16361?

Normy te dotyczą różnych zagadnień.

PN-EN 16005 koncentruje się na bezpieczeństwie użytkowania drzwi z napędem. Określa zagrożenia związane z ruchem skrzydeł oraz wymagania dotyczące ochrony użytkowników.

PN-EN 16361 jest normą wyrobu dotyczącą określonych rodzajów drzwi z napędem. Nie obejmuje jednak wszystkich konstrukcji. W szczególności nie dotyczy automatycznych drzwi rozwieranych.

Nie należy więc traktować PN-EN 16361 jako uniwersalnej normy dla wszystkich drzwi automatycznych ani jako zamiennika PN-EN 16005.

W zależności od konstrukcji i przeznaczenia drzwi obie normy mogą dotyczyć różnych właściwości tego samego produktu.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo drzwi?

Odpowiedzialność zależy od roli danego podmiotu.

Producent kompletnego zespołu drzwiowego odpowiada za projekt, ocenę ryzyka, dobór zabezpieczeń, dokumentację oraz przeprowadzenie wymaganej procedury oceny zgodności.

Integrator, który łączy napęd, skrzydła, czujniki i sterowanie w jeden system, może przejąć obowiązki producenta kompletnego zespołu.

Firma montażowa odpowiada za wykonanie instalacji zgodnie z dokumentacją, właściwe ustawienie parametrów oraz sprawdzenie działania zabezpieczeń.

Po uruchomieniu drzwi właściciel lub zarządca obiektu powinien zapewnić ich prawidłową eksploatację, regularne przeglądy oraz konserwację.

Częstotliwość kontroli powinna wynikać z instrukcji producenta, intensywności użytkowania i warunków pracy. Nie ma jednego okresu przeglądów odpowiedniego dla wszystkich drzwi automatycznych.

Bezpieczeństwo nie zależy więc wyłącznie od jakości napędu ani od znaku CE. Decyduje o nim cały proces: właściwy projekt, dobór komponentów, montaż, konfiguracja, uruchomienie i późniejsze utrzymanie drzwi.